If mayors ruled the world (12-05-2017)

Afbeelding boek

Vandaag mocht ik een grote groep voormalige collega's ontvangen. De vereniging van oud-burgemeesters in Fryslân organiseerde een excursie naar onze gemeente. Daar hoort natuurlijk een ontvangst op het gemeentehuis bij. En in ons geval een bezoek aan Knooppunt Joure, om een beeld te geven van dit enorme project dat steeds meer vorm krijgt.

Wat mij opviel in de gesprekken met de gasten was dat ze nog steeds erg betrokken zijn bij het lokaal bestuur en de politiek. En een aantal oud-burgemeesters zou niet aarzelen om direct weer aan de slag te gaan als die vraag zou worden gesteld. Jammer dat het bereiken van de ontslagdatum, een burgemeester krijgt bij het bereiken van de 70-jarige leeftijd van rechtswege ontslag, het doorwerken onmogelijk maakte. Aan enthousiasme en belangstelling ontbrak het dus niet. Ik moest tijdens de ontvangst denken aan het boek If Mayors Ruled the World van Benjamin Barber. Barber overleed op 24 april en daarom kwam zijn boek de afgelopen weken weer in de belangstelling.Barber schreef het in 2013 en het kreeg ook in ons land veel lezers. De Vereniging Nederlandse Gemeenten nodigde de schrijver uit voor het jaarcongres. En in 2016 is in Den Haag zelfs het Global Parliament of Mayors opgericht. Barber was van mening dat de natiestaten zoals wij die nu nog kennen hun langste tijd hebben gehad. Zelfs wereldmachten staan machteloos als het gaat om klimaat, armoede, verkeer, drugs, wapens of welk onderwerp dan ook. Steden en hun burgemeesters hebben de toekomst. Zij doen het beter, stelt Barber, en laten dat ook zien. Hij ziet burgemeesters die de boel draaiende houden en dringende problemen in eigen gemeente oplossen. Niet gehinderd door grote vergezichten wordt in een gemeente gewoon gewerkt. "Een burgemeester laat vuilnis ophalen, die heeft geen tijd voor ideologische haarkloverijen", is één van de uitspraken van Barber. Er valt ongetwijfeld het nodige af te dingen op de opvattingen van Barber. Zeker in Nederland. In ons land wordt de burgemeester immers formeel nog steeds door de Koning benoemd. Er is geen sprake van democratische verkiezing, niet door de gemeenteraad en zeker niet door de bevolking.

In ons land heeft de burgemeester daarom minder "macht" dan collega's in het buitenland. Maar, met "gezag" komt een burgemeester ook in ons land soms ver. En het is natuurlijk zeer de vraag of landen in de toekomst echt zullen verdwijnen. Ik denk dat de wereld behoorlijk onbestuurbaar wordt, in ieder geval onbestuurbaarder dan nu, als we alle problemen op lokaal niveau moeten oplossen.

Barber heeft wel gelijk als het gaat om de kracht van de lokale gemeenschap. Zoals er in de Griekse oudheid al stadsstaten waren die op een heel democratische manier werden bestuurd, zo zijn er nu ook steden, gemeenten, dorpen, die uitstekend in staat zijn problemen op te lossen en kansen te benutten. En regelmatig neemt een krachtige gemeentebestuurder daarbij het voortouw. Maar net zo vaak gebeurt dat door de inwoners zelf. Denk aan de energiecorporaties die we overal zien opkomen of de glasvezelinitiatieven. Op lokaal niveau kunnen dus heel veel goede dingen gebeuren, experimenten ontstaan en mensen met elkaar in verbinding raken. Dat kan daar vaak beter dan op nationaal niveau. En soms zijn er bestuurders die in hun gemeente het lokale vuur heel goed weten aan te wakkeren. Die oud-collega's bijvoorbeeld die ik vandaag mocht ontvangen.

Weblog burgemeester Fred Veenstra