Serieus openbaar bestuur (12-04-2019)

Afbeelding Fred Veenstra

De partijen die in onze gemeente onderhandelen over een nieuw college deden vorige week een oproep. Iedereen die een punt wil inbrengen in het coalitieakkoord kan zich melden bij de formateur. Maar liefst 34 mensen hebben zich aangemeld. De formateur moet extra bijeenkomsten organiseren om iedereen te woord te kunnen staan. Voorafgaand aan onze gemeenteraadsvergaderingen ontvangen we regelmatig een groep inwoners. Ze zijn “gast van de raad”. Behalve een gesprek over onze gemeentelijke democratie en de inhoudelijke agenda voor die avond komen er ook vaak allerlei zaken aan de orde die men graag wil voorleggen aan de aanwezige raadsleden of aan mij. Twee voorbeelden van burgerparticipatie, van de manier waarop inwoners in onze gemeente betrokken zijn bij de gemeentepolitiek. Prima om dit zo te doen. En zo hebben we nog allerlei andere mogelijkheden voor het contact tussen inwoners en politici en hebben inwoners volop de gelegenheid om invloed op de besluitvorming uit te oefenen.

Maar er speelt op dit moment landelijk een discussie over de vraag of dit wel voldoende is. Moet de manier waarop onze democratie nu werkt, waarin de gemeenteraad de vertegenwoordiger is van de hele bevolking, worden aangevuld met meer directe beïnvloedingsmogelijkheden voor inwoners? Minister Plasterk wilde een vorm van “doe-democratie” naast de representatieve democratie. En de huidige minister Ollongren wil  met een “maatwerk-democratie” experimenten mogelijk maken. Ze denkt aan kernendemocratie, het overhevelen van taken en budgetten aan bewoners, aan tussentijdse verkiezingen, inwoners via loting mee laten stemmen met de gemeenteraad, enzovoort. Dat lijkt allemaal mooi. We moeten immers zoeken naar manieren om de politiek dichter bij de mensen te brengen. Maar zijn het de goede oplossingen?

Deze week hield Annemarie Kok, die regelmatig over dit onderwerp publiceert, een lezing voor de Vereniging Friese Gemeenten. Veel raadsleden en bestuurders waren erbij. Haar stelling is dat we ons politieke stelsel in ere moeten houden. De gemeenteraad is een serieus orgaan. Het is het enige orgaan dat de plicht heeft om bij het nemen van besluiten álle betrokken belangen tegen elkaar af te wegen. Individuele bewoners of verenigingen hoeven het algemeen belang niet te dienen, zij mogen voor hun eigen belang pleiten. Maar dat betekent dat het overdragen van bevoegdheden van gemeenteraad naar anderen automatisch leidt tot minder aandacht voor het algemeen belang. Kok constateert verder dat het wel meevalt met de kloof tussen politiek en burger waar veel over wordt gesproken. Volgens haar weet de burger de politiek echt wel te vinden en zijn daar ook veel mogelijkheden voor. En dat blijkt ook uit de voorbeelden in onze gemeente waar ik mee begon.

Het verhaal van Annemarie Kok zet aan tot denken. We willen allemaal dat inwoners zich gehoord voelen. Maar of we daar ons systeem voor moeten wijzigen? Door de gemeenteraad op zijn waarde te schatten en goed gebruik te maken van de mogelijkheden die onze democratie nu al biedt bereiken we misschien wel meer.

Weblog burgemeester Fred Veenstra.