Plan voor een CO2 neutrale gemeentelijke organisatie
Gemeente De Fryske Marren werkt op verschillende manieren mee om klimaatverandering tegen te gaan. We kijken bijvoorbeeld dat er geen CO2 meer vrijkomt door verbranding van gas (gebouwen) en brandstoffen (vervoer/materieel). Én dat de energie die we gebruiken duurzaam is opgewekt. Dit is een grote overgang die we niet van vandaag op morgen maken. Het gaat stap voor stap. Om de verandering in goede banen te leiden, gebruiken we de CO2-prestatieladder.
Lees hier onze meest recente voortgangsupdate
In deze nieuwsbrieven vertellen we je de belangrijkste updates van onze duurzaamheidsmaatregelen, in het bijzonder de CO2-prestatieladder.
We werken aan een CO₂-neutrale gemeente
Gemeente De Fryske Marren wil in 2030 77% minder CO₂ uitstoten dan in 2019. Om dit te bereiken, gebruiken we de CO₂-Prestatieladder: een instrument om onze uitstoot te meten, verminderen en transparant te communiceren. Een onafhankelijke auditor controleert jaarlijks onze voortgang.
Bij elke trede van de CO2-Prestatieladder worden bepaalde eisen gesteld aan een organisatie. Deze eisen zijn gebaseerd op de volgende vier benaderingen:
- Inzicht: elk halfjaar rapporteren we over ons energieverbruik en de voortgang van de projecten en het effect daarvan op onze CO2-voetafdruk.
- Reductie: de gegevens van de vorige stap leveren belangrijke informatie. Daarmee kunnen we bepalen wat we de komende tijd gaan verbeteren en wat we de afgelopen tijd hebben bereikt.
- Communicatie: laten zien wat je doet door te communiceren over de behaalde doelen en initiatieven om CO2 te reduceren.
- Initiatieven: het is belangrijk om van elkaar te leren over het besparen van energie en CO2. Hierin is de stap ‘Communicatie’ natuurlijk belangrijk, maar ook willen we kennis delen via initiatieven en overleggen met andere gemeenten en het bedrijfsleven. Zo hoeft niet iedereen het wiel opnieuw uit te vinden en komen we als samenleving sneller op de plek waar we willen zijn: een CO2-neutrale samenleving.
Doelstellingen
Gemeente Fryske Marren wil in 2030 ten opzichte van 2019 77% minder CO2 uitstoten.
De subdoelstellingen hierbij zijn:
- 79% besparen op gas en brandstof (scope 1) in 2030 ten opzichte van 2019.
- 100% besparen op elektriciteit en zakelijke kilometers (scope 2) in 2030 ten opzichte van 2019.
- 35% besparen op business travel in 2030 ten opzichte van 2019
- 100% overstappen op groene stroom in 2030 ten opzichte van 2019
- 100% overstappen op HVO100 in 2030 ten opzichte van 2019
- 10% besparen op Energie (totaal GJ) in 2030 ten opzichte van 2019
Er wordt dan een doelstelling richting 2025 bepaald. Gemeente De Fryske Marren werkt op deze manier stap voor stap naar een CO2-neutrale organisatie.
Maatregelen
De gemeente werkt de komende jaren stap voor stap aan het verminderen van de CO₂‑uitstoot. Daarbij ligt de grootste focus op het verduurzamen van gebouwen. Tot 2030 worden tientallen gemeentelijke panden aangepakt, met als doel om richting 2050 gasloos te worden. Hiermee verwachten we ongeveer 630 ton CO₂ te besparen.
Ook het wagenpark wordt duurzamer. Sinds enkele jaren rijden alle voertuigen op de duurzame brandstof HVO100. In de periode 2024 tot 2030 worden steeds meer voertuigen vervangen door elektrische varianten. Samen levert dit een besparing op van ruim 1.100 ton CO₂, met aanvullende reductie door elektrificatie.
In de openbare ruimte wordt gewerkt aan het vervangen van alle straatverlichting door LED. Dit gebeurt gefaseerd richting 2030. Inmiddels is ongeveer 80% van de verlichting vervangen en dit wordt de komende jaren verder uitgebreid.
Met deze maatregelen werkt de gemeente toe naar het doel om in 2030 77% minder CO₂ uit te stoten dan in 2019.
Ketenanalyses
Ketenanalyse 1 – Asfaltonderhoud
Voor het verminderen van CO₂‑uitstoot bij asfaltonderhoud richten we ons op twee belangrijke maatregelen: het gebruik van duurzame brandstof en duurzamere asfaltsoorten.
Inmiddels rijden alle voertuigen die worden ingezet voor asfaltonderhoudsprojecten in De Fryske Marren op HVO100 (duurzame brandstof) in plaats van diesel. Deze verplichting is opgenomen in alle aanbestedingen en wordt gecontroleerd via bewijs (zoals tankbonnen). Daarmee is deze maatregel volledig ingevoerd.
Daarnaast wordt steeds vaker gebruik gemaakt van asfalt met een lagere productietemperatuur, zoals warm mix en lage temperatuur asfalt. In 2025 is dit al bij het grootste deel van de projecten toegepast en is hierin een duidelijke stap voorwaarts gezet.
De gecombineerde inzet van HVO100 en duurzamer asfalt heeft in 2025 geleid tot een CO₂‑reductie van circa 134 ton ten opzichte van traditionele werkwijzen.
Ketenanalyse 2 – Woon-werkverkeer
De Fryske Marren wil in 2025 ten opzichte van 2022 10% minder CO₂ uitstoten in de keten van woon-werkverkeer.
De ketenanalyse draagt bij aan de wetgeving werkgebonden personenmobiliteit. Inmiddels is de registratie van woon-werkverkeer verbeterd, waardoor er meer inzicht is in het aantal kilometers en het type vervoer. Tegelijk maken wijzigingen in registratie en vergoedingen het nog lastig om cijfers goed te vergelijken met eerdere jaren. Wel zijn maatregelen genomen om het aantal reisbewegingen te verminderen, zoals het aanpassen van het thuiswerkbeleid en de verbouwing van het kantoor in Joure, waardoor thuiswerken wordt gestimuleerd.
Footprint berekening
Gemeente De Fryske Marren berekent elk half jaar hoeveel CO2 we uitstoten en besparen. Om de voortgang te bepalen moeten we weten hoeveel CO2 er door de organisatie wordt uitgestoten. De berekening die we elk half jaar doen noemen we onze ‘footprint’.
De footprint wordt veroorzaakt door verschillende emissies. De emissie is de hoeveelheid verontreinigende stoffen die uit de bron komt.
| Emissiestroom | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Type Emissiestroom scope 1 | Heel jaar | Heel jaar | Heel jaar | Heel jaar | Heel jaar | Heel jaar | Heel jaar |
| Gasverbruik | 1519 | 1048 | 1090,5 | 829,4 | 944 | 1242,5 | 1346,7 |
| Brandstofverbruik – Materieel (Aspen Benzine) | 20,1 | 20,5 | 21,8 | 21,8 | 21,3 | 19,8 | 19,8 |
| Brandstofverbruik bedrijfsmiddelen – diesel | 509,0 | – | – | – | – | – | – |
| Brandstofverbruik wagenpark – diesel | 734,5 | 151,2 | – | – | – | – | – |
| Brandstofverbruik wagenpark – benzine | 7,5 | 7,2 | 7,5 | 9,0 | 7,8 | 8,7 | 8,7 |
| Brandstofverbruik wagenpark – HVO | 6,8 | 139,3 | 144,9 | 138,9 | 154,4 | 161,1 | 200,6 |
| Brandstofverbruik wagenpark – CNG | 84,5 | 84,4 | 77,2 | 49,5 | 10,1 | – | – |
| Brandstofverbruik wagenpark – bio-CNG | – | – | – | – | – | 0,8 | 0,3 |
| Brandstofverbruik wagenpark – LPG | – | – | – | – | – | 1,3 | 0,9 |
| Propaan | 2,8 | 1,7 | 2,8 | 1,5 | 2,0 | 3,1 | 4,0 |
| AdBlue | 2,0 | 2,2 | 3,0 | – | – | – | – |
| Totaal scope 1 | 2884,2 | 1452,4 | 1344,7 | 1.050,2 | 1.139,7 | 1437,4 | 1581,1 |
| Type emissiestroom scope 2 | |||||||
| Elektriciteitsverbruik – grijze stroom | – | – | – | – | – | 36,7 | – |
| Elektriciteitsverbruik – groene stroom | 375,4 | 336,5 | – | – | – | – | – |
| Elektriciteitsverbruik – wagens | – | – | – | – | 6,6 | 0.1 | 0,3 |
| Totaal scope 2 | 309,6 | 270,7 | – | – | 6,6 | 36,9 | 0,3 |
| Type emissiestroom business travel | |||||||
| Zakelijk vervoer – gedeclareerde kilometers | 147,2 | 113,9 | 96,7 | 107,0 | 122,4 | 134,3 | 61,9 |
| Zakelijk vervoer – auto elektrisch | 0,9 | ||||||
| Zakelijk vervoer – auto onbekend | 0,1 | ||||||
| Zakelijk vervoer – auto benzine | 45,0 | ||||||
| Zakelijk vervoer – auto hybride | 2,1 | ||||||
| Zakelijk vervoer – auto diesel | 19,4 | ||||||
| Zakelijk vervoer – motorfiets benzine/diesel | 0,2 | ||||||
| Zakelijk vervoer – openbaar vervoer | 4,6 | 0,4 | 0,0 | 0,1 | 0,2 | 1,0 | 0,2 |
| Totaal business travel | 151,8 | 114,3 | 96,7 | 107,1 | 122,7 | 135,3 | 129,7 |
| Totaal emissies | 2.757 | 1.447 | 1.067 | 1.157,3 | 1.269 | 1609,6 | 1711,1 |
| Absolute voortgang | 100% | 56% | 42% | 34% | 46% | 47% | 50% |
| Verwachte doelstelling | 100% | 53% | 45% | 40% | 38% | 36% | 34% |
De gemeente stoot nog CO2 uit. We werken aan het zoveel mogelijk voorkomen van uitstoot van CO2 en wat we uitstoten, compenseren we zoveel mogelijk. Dit doen we door bijvoorbeeld te investeren in projecten in veenweidegebieden. In deze projecten wordt CO2 langdurig opgeslagen.
Lopende initiatieven
Vereniging Circulair Fryslân
Door actief lidmaatschap aan deze vereniging wordt op verschillende thema’s binnen circulariteit samengewerkt tussen overheden, onderwijs en bedrijven. Budget:
- Deelname aan de opdrachtgeversaanpak Friesland bouwt Circulair.
- Deelname aan ambtelijke en bestuurlijke overleggen op het thema Circulair.
SKAO
Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden & Ondernemen (SKAO) is de onafhankelijke eigenaar en beheerder van de CO2-Prestatieladder en verantwoordelijk voor het gebruik en de doorontwikkeling
van het certificeringschema. Daarnaast zorgt zij voor verbreding van het gebruik van de CO2-Prestatieladder bij bedrijven, opdrachtgevers en in sectoren. SKAO jaagt bedrijven en overheden met de CO2-Prestatieladder aan om CO2 te reduceren met als doel een klimaatneutraal bedrijfsleven te realiseren. Het faciliteert onderzoek naar de verbetering en doorontwikkeling van de CO2-Prestatieladder.
Bouw Circulair
BouwCirculair streeft naar duurzame materialen in bouwprojecten, door het reduceren van CO2 en het gebruik van circulaire grondstoffen. Transparant wordt gewerkt aan de speerpunten die de leden gezamenlijk agenderen. De beweging is gericht op doen.
Het netwerk verbindt alle schakels in de keten en organiseert bijeenkomsten, verzorgt cursussen, initieert projecten en ontwikkelt praktische toepasbare instrumenten
Building Balance
Building Balance is een landelijke een non-profit organisatie met als doel het gebruik van biogrondstoffen in de bouw versneld opschalen. De Fryske Marren werkt samen in Fryslan Bouwt Circulair, Biobased Bruggen en Biobased Oeverbeschoeiing.
Regiodeal
De Regio Deal Zuidwest-Friesland is een gezamenlijke investering van het Rijk, provincie Fryslân, de gemeenten Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren en Wetterskip Fryslân. Met deze samenwerking is er 35 miljoen euro beschikbaar gesteld om onze regio toekomstbestendig te maken.
Samen met inwoners, ondernemers en organisaties werken we aan projecten die bijdragen aan een leefbare, duurzame en sterke regio. Het gaat om thema’s die ons allemaal raken: bereikbare voorzieningen, een gezonde en schone leefomgeving, een veerkrachtige economie en het versterken van de sociale samenhang.
Platform WOW
Platform WOW brengt beheerders van de weg, vaarweg en het water samen. Zij faciliteren kennisdeling, zorgen dat men van elkaars praktijkvoorbeelden en ervaringen kunt leren en laten mensen elkaar inspireren. Het uitgangspunt bij alle activiteiten is om mensen samenbrengen. Het is een netwerk van en voor overheden, van werkvloer tot bestuur.
Wat kunt u doen?
Benieuwd wat u zelf als ondernemer of inwoner kunt doen om energie te besparen en daarmee minder CO2 vrij te laten komen?
Kijk voor advies, subsidies en tips over energie besparen en duurzame maatregelen in woningen op de website van Tûk Wenjen.
CO2-bewust Certificaat
Op 12 maart 2026 is het CO2-bewust Certificaat Niveau 4 aan de gemeente De Fryske Marren uitgereikt.
Meer informatie?
Vraag dan hier ons communicatieplan voor de CO2-prestatieladder met een CO2-beleid op.
"(Verplicht)" geeft vereiste velden aan
Nieuws en projecten
Nieuwbouw IKC in Sint Nicolaasga
Ambities Duurzaam 2030
